Niniejsza strona korzysta z plików cookies, które umożliwiają i ułatwiają Ci korzystanie z jej zasobów. Korzystając z serwisu wyrażasz jednocześnie zgodę na wykorzystanie plików cookies.
Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Polityka prywatności. Możesz także zmienić ustawienia dotyczące plików cookies w ustawieniach swojej przeglądarki.
Nie pokazuj więcej tego powiadomienia.
Instytucje
Rozmowa z partnerem wspierającym nasz projekt - projekt "LIFE Natura 2000 Value Crete"

Jaki jest cel projektu?

Projekt ma na celu wsparcie obszarów Natura 2000 na Krecie i zmotywowanie obywateli do wykorzystania możliwości i podjęcia wyzwań, czyli włączania kwestii ekonomii ekosystemów i różnorodności biologicznej do procesu społecznego podejmowania decyzji. Ostatecznym celem jest pokazanie skutków, które powodują spadek różnorodności biologicznej, co ma wpływ na gospodarkę i społeczeństwo na Krecie, wyjaśnienie niezrozumiałych kwestii dotyczących polityki UE w zakresie ochrony środowiska - głównie za pośrednictwem sieci NATURA 2000 oraz promowanie powiązań między zieloną gospodarką, a tworzeniem wysokiej jakości możliwości zatrudnienia dla obecnych i przyszłych pokoleń.

Co było motywacją do stworzenia pomysłu realizacji takiego projektu?

Dotychczasowe doświadczenia wykazały, że współpraca z lokalnymi społecznościami zmierzająca do porozumienia w kwestii ochrony gatunków i siedlisk oraz podjęcia konkretnie ukierunkowanych działań jest skuteczniejsza, niż próby odgórnego wprowadzenia w życie ustawodawstwa krajowego lub europejskiego, w szerszym sensie. Najbardziej praktycznym sposobem do osiągnięcia tego celu jest wzrost świadomości konkretnych grup docelowych w skali lokalnej. Znajomość lokalnych problemów środowiskowych, nabyta w czasie trwania  poprzednich projektów LIFE realizowanych przez Beneficjenta Koordynującego (PUO - NHMC) pokazała, iż wzrost świadomości opinii publicznej jest nie koniecznie największym lub konkretnym rezultatem. Są to, natomiast, "twarde" działania związane z ochroną, i zawsze powinny być postrzegane jako takie, gdyż w większości przypadków stanowi to jedyny skuteczny sposób, aby chronić przyrodę.

Dlaczego tego rodzaju projekt jest potrzebny na Krecie?

Grecki rząd powołał Organy Zarządzające do zarządzania obszarami Natura 2000 w Grecji. Do ich obowiązków zalicza się: informacja, edukacja i kształcenie społeczeństwa w zakresie zagadnień środowiskowych. Jednak tylko jeden Organ działa na Krecie, tj. Organ Zarządzający Parku Narodowego Samaria (Lefka Ori), który to park ma już status Parku Narodowego. Tak więc, większość obszarów Natura 2000 na Krecie nie posiada konkretnych rządowych mechanizmów zarządzania, z wyjątkiem obszarów leśnych, które podlegają pod Departamenty Lasów. W rezultacie, istnieje skomplikowana struktura instytucjonalna powodująca wiele nieporozumień na tle odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych.

Ponadto, obecna sytuacja finansowa w kraju zmusiła wielu ludzi z sektora rolnego do nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych w sposób niezrównoważony (nadmierne i nielegalne pozyskiwanie drewna na opał, niewłaściwe wykorzystywanie zasobów wodnych, porzucanie ziemi itp.) lub zmianę sposobów uprawy ziemi, co istotnie wpływa na liczbę dzikich siedlisk oraz na stopień degradacji środowiska rolniczego, negatywnie wpływając na tereny chronione oraz na środowisko naturalne Krety.  

Co realizacja tego projektu wniesie do lokalnej społeczności i/lub środowiska naturalnego?

Głównym celem projektu jest stworzenie sieci Natura 2000, jako filaru ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na obszarach siedlisk półnaturalnych, na których przebywają pewne gatunki. Z tego powodu, powstanie specjalnie zaprojektowana kampania. Wierzymy, że dzięki tej kampanii środowiskowej wzrośnie świadomość społeczna, a także wzrost aktywnego udziału zainteresowanych podmiotów, zmieni się postrzeganie przez obywateli zagadnień związanych z obszarami chronionymi, a także zmieni się zachowanie użytkowników tych obszarów w celu korzyści zarówno dla środowiska, jak i dla społeczności lokalnych. I ostatnie, ale nie mniej znaczące, jest zintegrowanie wartości pro-środowiskowych sieci Natura 2000 z lokalnym sektorem rolnym, co przyczyni się do zrównoważonego rozwoju na Krecie.

Kim są odbiorcy projektu?

Partnerami realizującymi projekt są:

władze lokalne i regionalne, a także wyspecjalizowani naukowcy (region Krety, wszystkie gminy na wyspie i ich obsługa, itp.);

mieszkańcy i użytkownicy obszarów OZW / SOO;

uczniowie szkół średnich i nauczyciele;

turyści i odwiedzający obszary OZW / SOO, jak również osoby zatrudnione w sektorze turystycznym;

organizacje pozarządowe i kluby przyrody;

dziennikarze i pracownicy mediów;

miłośnicy przyrody, czyli osoby  zainteresowane ochroną dzikich gatunków zwierząt, w tym turyści z grup zorganizowanych; 

myśliwi i związki myśliwych działający w ramach OSO, którzy opuścili części z nich, po ich zgłoszeniu jako dzikie rezerwaty.

Około 450.000 osób na Krecie jest mieszkańcami i użytkownikami obszarów OZW / SOO i OSO. Na Krecie działa również 1000 szkół podstawowych i ponadpodstawowych, z około 100.000 uczniów (54,065 w szkołach podstawowych i 44,487 w szkołach średnich) oraz 12.500 wychowawców. Około 300 osób pracuje w lokalnej prasie i sieciach telewizyjnych i radiowych. Kreta przyciąga prawie 2,8 mln turystów rocznie.

Kim są realizatorzy projektu?

Realizatorem Koordynującym jest Uniwersytet Kreteński / Narodowe Muzeum Historii Krety. Narodowe Muzeum Historii Krety powstało jako Departament Wydziału Nauk Ścisłych Uniwersytetu Krety w 1980 roku, stając się pionierem na szczeblu krajowym i europejskim w zakresie badań nad różnorodnością biologiczną i geologiczną (http: //www.nhmc.uoc.gr). Pierwszy aspekt badań dotyczył badań nad środowiskiem wschodniej części Morza Śródziemnego na wszystkich poziomach, tj od podstawowych do zaawansowanych badań, od poziomu komórki do poziomu ekosystemów, od aspektów technicznych po zarządzanie obszarami chronionymi i interwencjami w zakresie ochrony środowiska o znaczeniu krajowym i lokalnym.

Greckie Towarzystwo Ornitologiczne- BirdLife Greece (HOS) zostało założone w 1982 roku i jest pozarządową, ogólnonarodową organizacją non-profit - jedyną w Grecji, która zajmuje się wyłącznie ochroną dzikich ptaków i ich siedlisk. Jako dowód na ciągłe pracę i wkład HOS w ochronę środowiska naturalnego Grecji, Towarzystwo zostało wyróżnione Nagrodą Ochrony Środowiska przez Narodową Akademię w 1993 roku. Między innymi, HOS ma na celu informowanie, edukowanie i uwrażliwianie opinii publicznej, monitorowanie i badanie populacji ptaków, aktywne uczestniczenie w zarządzaniu obszarami chronionymi w Grecji, a także ma ono istotny wpływ na politykę dot. ochrony środowiska.

Trzecim partnerem (Zrzeszonym Realizatorem) projektu jest Wydział ds. Koordynacji i Nadzoru Lasów (Daac), która ma za zadanie koordynację, nadzór i kontrolę nad czterema Wydziałami Lasów Zdecentralizowanej Administracji Krety. Jest w stałej współpracy z greckim Ministerstwem Środowiska i Energii, a jej celem jest sygnalizowanie problemów związanych z egzekwowaniem prawa dot. ochrony lasów na Krecie. Wydział zatrudnia doświadczonych, wykwalifikowanych, pracowników naukowych, którzy nadzorują i kontrolują cztery Wydziały Leśne na Krecie (po jednym w każdym regionie). Potrzebne są wszelkie, niezbędne środki prawne w celu ochrony lasów, poprawy różnorodności biologicznej, zapobiegania pożarom lasów, zachowania endemicznych gatunków flory i fauny, tworzenia spisu obszarów leśnych oraz zapewnianiu wsparcia finansowego dla inwestycji leśnych poprzez rozporządzenie KE WE 2080/1992 i 1257/1999.

Jak wysoka była świadomość społeczeństwa lokalnego na temat problemów ekologicznych na samym początku projektu?

Niestety, większość miejscowej ludności na Krecie nie była właściwie i odpowiednio poinformowana, dlatego wciąż wielu ludzi wierzy, że poprzez zamieszkanie na obszarze Natura 2000 wyklucza się ich z możliwości rozwoju, z jakiego korzystają mieszkańcy pozostałej części wyspy. Z drugiej strony, jednym z najbardziej znaczących wniosków podczas pracy na rzecz ochrony środowiska naturalnego była nieznajomość przez zdecydowaną część wyspecjalizowanych naukowców i pracowników służby cywilnej użyteczności i potencjału finansowego sieci NATURA 2000. Istniejące informacje o znaczeniu społeczno-gospodarczym sieci Natura 2000 są, przede wszystkim, związane z korzyściami wynikającymi z bezpośredniego i pośredniego zatrudnienia wspieranego przez Natura 2000, w szczególności poprzez rozwój turystyki i rekreacji. Fauna NATURA 2000 rzadko była tematem zainteresowania w czasie badań ekosystemów. Dane dostarczone z różnych źródeł (Region Krety, poprzednie projekty LIFE, konferencje i doświadczenia zebrane przez pracowników naukowych PUO-NHMC wskazują, że w chwili obecnej:

41% obywateli Krety, mieszkających na obszarach Natura 2000, twierdzi że nigdy nie otrzymała żadnych informacji dotyczących działań ochronnych podejmowanych na ich terenie;

tylko 42% mieszkańców obszarów Natura 2000 jest świadomych, że istnieją miejsca oznaczone jako Natura 2000, a zaledwie 4% z nich zna ich nazwy i dokładny stan ochrony obiektów. Jednocześnie tylko 19% miejscowej ludności zna działania, które powodują niszczenie siedlisk i tylko 28% zna spis zakazanych działań na ich terenie.;

78% ludzi żyjących na obszarach Natura 2000 wymaga zwiększenia ich wiedzy na temat działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących sieci Natura 2000;

77% obywateli we wschodniej Krecie nie jest świadoma działań ochronnych realizowanych na ich terenie.

Jak będzie mierzone podnoszenie się świadomości w społecznościach lokalnych na temat znaczenia różnorodności gatunków i ochrony siedlisk?

Ponieważ interesującym nas problemem jest spadek różnorodności biologicznej, wpływ projektu na środowisko jest trudny do zmierzenia. W związku z tym konkretne wskaźniki zostaną opracowane w celu oceny zmian w postawie grup docelowych. Dodatkowo, zostaną przeprowadzone badania społecznościowe w 24 gminach na Krecie. Użyjemy losowego doboru próbek i zakończymy kwestionariuszem własnego wyboru, który zostanie rozprowadzony w budynkach władzy publicznej w każdej gminie, a także za pośrednictwem poczty elektronicznej, faksu, portalu internetowego projektu oraz bezpośredniego kontaktu, umożliwiające dość dokładne pokrycie geograficzne. Pytania w kwestionariuszu zostaną sformułowane zgodnie z celami projektu. Będziemy stosować prosty losowy dobór próby. Wiele opublikowanych tabel podaje niezbędną wielkość próby dla określonego zestawu kryteriów. Kryteria te obejmują precyzję, poziom zaufania, i zmienność dla danej wielkości populacji. Dla każdej populacji docelowej, będziemy dobierać 5% marginesu błędu, 95% to przedział zaufania -prawdopodobieństwo, że próbka, którą wybraliśmy losowo, będzie miała wpływ na wyniki. Będziemy wymagać 50% liczby wypełnionych ankiet 

Jakie są główne działania w ramach projektu?

informacja i zmiana nastawienia udziałowców, wybranej grupy docelowej i laików z lokalnych społeczności, że integracja obszaru w sieci Natura 2000 jest czynnikiem dla jego rozwoju;

poinformowanie właścicieli, wybranej grupy docelowej i laików z lokalnych społeczności o ekologicznym znaczeniu obszaru NATURA 2000 dla ochrony przyrody i możliwościach finansowania zielonej gospodarki na obszarach wiejskich;

zaopatrzenie grupy docelowej w odpowiednie narzędzia, celem zaangażowania się ich w zachowanie różnorodności biologicznej i wartości zrównoważenia środowiskowego jako znaczącej drogi do rozwoju, z większą liczbą lepszych miejsc pracy i ochrony socjalnej;

włączenie działań opracowanych w ramach projektu Natura 2000 we wszystkie działania osób w strefach pozamiejskich. W tej kwestii, przepisy wynikające z "Ptasiej" i "Siedliskowej" Dyrektywy, jak również najważniejsze artykuły i odpowiednie dokumenty zawierające wytyczne muszą zostać przedstawione do publicznej wiadomości w prostych słowach i rozpowszechnione wśród udziałowców i grup docelowych;

dostarczenie wytycznych dla innych osób zarządzających w ramach sieci NATURA 2000 w Grecji, w jaki sposób mogą rozwijać strategie informacyjne i komunikacyjne, aby podkreślić ekologiczną, społeczną i ekonomiczną wartość działań pro-ekosystemowych.

Jakie są prowadzone działania promocyjne projektu?

Kampania środowiskowa obejmuje produkcję materiałów drukowanych (broszur, plakatów, naklejek, koszulek, czapek, kalendarzy) i materiałów prasowych (filmu dokumentalnego, spotów telewizyjnych, spotów radiowych), jak również zaangażowanie mediów na poziomie lokalnym (artykuły prasowe, konferencje prasowe, specjalne edycje itp.). Zostanie zaprojektowana wystawa fotograficzna, która będzie prezentowana na całej wyspie, pokazująca działania podejmowane przez ludzi obszarów wiejskich NATURA 2000 na Krecie, które promują wartości ekologiczne, społeczne i ekonomiczne. Specjalnie zaprojektowana część w pomieszczeniach wystawowych NHMC zostanie oddana, celem promocji projektu, pod nazwą "Hala NATURA 2000". Będą tam cztery interaktywne punkty informacyjne, będą również prezentowane działania edukacyjne i specjalne atrakcje dla zwiedzających. Ponadto, szereg działań informacyjnych i uświadamiających zostanie przeprowadzony w celu rozpowszechniania informacji o projekcie. Działania te obejmą obecność projektu na lokalnych festiwalach, organizację 24 warsztatów we wszystkich gminach Krety i organizację 10 otwartych imprez w największych miastach wyspy. Promocja najważniejszych informacji o projekcie zostanie zakończona Środowiskową Kampanią Edukacyjną zaadresowaną do uczniów szkół podstawowych i do Centrów Edukacji Środowiskowej Krety, a także siedmioma seminariami zaadresowanymi do profesjonalistów zajmujących się turystyką, do studentów Uniwersytetu Krety i Technicznego Uniwersytetu Krety na temat umiejętności komunikacyjnych w środowisku i dla pracowników dzienników / mediów na temat dziennikarstwa o tematyce środowiskowej wyspy. 

Czy były jakieś początkowe problemy, na drodze realizacji projektu? Jeśli tak, to jakie?

Nie są oczekiwane żadne większe przeciwności w trakcie realizacji projektu. Większość proponowanych działań będzie realizowana przez podmioty, które mają doświadczenie i odpowiedni personel naukowo-techniczny. Ponadto, w niektórych przypadkach pewne działania zostaną zlecone partnerom zewnętrznym, którzy z powodzeniem w przeszłości realizowali zadania w terminie i dostarczali na czas wyniki swojej pracy. Kwestie budżetowe zostaną zmniejszone do minimum, ponieważ większość materiałów będzie produkowana przez Departament Edycji Wydziału Uniwersytetu Krety i kadry naukowej NHMC. Dystrybucja produktów projektu i rozpowszechniane jego wyników będzie prowadzona za pośrednictwem istniejącej sieci organów współpracujących. Potencjalne problemy mogą wynikać z procedura biurokratycznych i ogólnej sytuacji gospodarczej kraju.

Jakie są rezultaty oczekiwane na koniec projektu? Jak będą mierzone?

Ocena działań w ramach projektu oraz ocena jego wyników będą widoczne, najprawdopodobniej, w dłuższej perspektywie. Jednakże, udział społeczeństwa w działaniach, podział mierzalnych dóbr pomiędzy udziałowców i grupy docelowe oraz liczba decyzji i planów rozwoju, które wzięły pod uwagę ochronę przyrody w ramach sieci Natura 2000 będą stanowić wskazówkę, co do wielkości sukcesu i akceptacji społeczeństwa. W szczególności, w ostatnim roku trwania projektu celem jest liczba:

80% właścicieli obszarów Natura 2000 (mieszkańców posiadających majątek na terenie OZW, rolników, hodowców, rybaków, myśliwych i specjalistów zajmujących się turystyką);

80% władz lokalnych i regionalnych (Region Krety, gminy, usługi leśne, inne pokrewne instytucje rządowe), jak również wyspecjalizowanych naukowców (absolwenci ochrony środowiska, architekci i inżynierowie w prywatnym sektorze planowania krajobrazów, funkcjonariusze publiczni ds. środowiskowych, urzędnicy państwowi, prawnicy, którzy działają w zakresie ochrony środowiska, studenci Uniwersytetu kreteńskiego oraz Technicznego Uniwersytetu Krety);

65% ogółu społeczeństwa zdającego sobie sprawę z usług ekologicznych, świadczeń socjalnych i wartości ekonomicznej ekosystemu obszarów Natura 2000 na Krecie;

co najmniej 160 przeszkolonych profesjonalistów zajmujących się turystyką, 450 studentów z Uniwersytetu Kreteńskiego oraz Technicznego Uniwersytetu Krety i 40 lokalnych dziennikarzy.

Oczekiwane rezultaty powyższych wyników:

co najmniej 50% wszystkich osób z grup docelowych rozwijająca pozytywne zachowania dot. ochrony przyrody;

redukcja o 30% ekspansji człowieka na środowisko naturalne i siedliska przybrzeżne oraz eliminacja śmiertelności niektórych priorytetowych i chronionych gatunków, wywoływana wpływem człowieka.

Jaki jest czas trwania projektu?

Czas trwania projektu wynosi cztery lata. Projekt rozpoczął się 1 lipca 2014 roku i potrwa do końca czerwca 2018 roku.

Dziękuję za rozmowę. 

Rozmawiała Sonia Rejnik, główny specjalista ds. promocji projektu “3xŚrodowisko”.

Projekt „3xŚrodowisko” wspiera działania pro-ekologiczne w firmach z sektora MSP. Pokazuje, że ochrona środowiska zaczyna się od obniżania rachunków, czyli od oszczędzania wody, energii elektrycznej i innych zasobów. Firmy mogą wypracować metody takich działań podczas bezpłatnych warsztatów oraz korzystając  

z bazy dobrych praktyk. Projekt jest dofinansowany z udziałem instrumentu finansowego Unii Europejskiej LIFE+ i ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

strona:www.3xsrodowisko.pl 

facebook:  www.facebook.com/Ekologiawfirmie

Facebook