Niniejsza strona korzysta z plików cookies, które umożliwiają i ułatwiają Ci korzystanie z jej zasobów. Korzystając z serwisu wyrażasz jednocześnie zgodę na wykorzystanie plików cookies.
Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Polityka prywatności. Możesz także zmienić ustawienia dotyczące plików cookies w ustawieniach swojej przeglądarki.
Nie pokazuj więcej tego powiadomienia.
Ochrona środowiska
Rozmowa z dr inż. Pawłem Kurtaszem - ekspertem w projekcie "3xśrodowisko" na temat OZE.

Obecnie mocno dyskutowanym tematem jest OZE czyli odnawialne źródła energii. Dlaczego jest to tak ważne zagadnienia?

To bardzo ważny temat.  Bijemy na alarm w trosce o przyszłe pokolenia. Zasoby naturalne są wykorzystywane z nadwyżką. Musimy z wyprzedzeniem myśleć o środowisku, które jest nadmiernie eksploatowane i zanieczyszczane. Warto zadawać sobie pytanie, kiedy przekroczymy masę krytyczną. Zainteresowanych odsyłam do książki pana Marcina Popkiewicza  „Świat na rozdrożu” i do poruszanego przez niego w pierwszym rozdziale przyrostu wykładniczego, jest to przedstawione na przykładzie bakterii. To ciekawy „eksperyment” dający do myślenia. Gdy umieścimy jedną bakterię w płaskim naczyniu i zapewnimy jej pożywkę i założymy, że będzie się dzielić z częstotliwością co minuta oraz że po pięćdziesięciu dziewięciu minutach  połowa naczynia będzie wypełniona, to zaledwie minutę później naczynie będzie wypełnione w całości! Ten przykład należy odnosić do zasobów naturalnych. Moment tuż przed ostatnim  krokiem, który prowadzi do katastrofy, od której nie ma odwrotu, jest łatwy do przeoczenia. Bo nadal jest komfort i dostęp do potrzebnych zasobów a za przykładową „minutę” już nie.

To jest hipoteza ? Czy są faktyczne przypadki takich naturalnych katastrof, załamania równowagi w eksploatacji środowiska?

Mamy na to konkretne przykłady. Wystarczy prześledzić historię kultur czy społeczności, które upadły ale nie z powodu działań wojennych. Chociażby przytaczana przez pana Popkiewicza historia Wyspy Wielkanocnej. Osiadła tam społeczność żyła w dobrobycie do momentu nadmiernego przyrostu populacji, wtedy koniunktura drastycznie się załamała, a w efekcie doprowadziła do upadku całej społeczności. Podobne przykłady mogliśmy obserwować , już bez udziału ludzi, na wyspach, na których nadmiernie rozwijały się pojedyncze gatunki zwierząt. Sprzyjający klimat pozwalał na duży przyrost liczebności gatunku, a przy przekroczeniu krytycznej liczebności czyli pojemność środowiska,  zaczynało brakować żywności. Rośliny, które stanowiły podstawę wyżywienia, nie miały czasu na regenerację. Znamy zbyt dużo takich przykładów by obecnie bagatelizować nadmierne wykorzystywanie przez ludzi tego, co daje nam Natura.

I dlatego mamy z jednej strony dbać o  oszczędniejsze wykorzystywanie zasobów i szukać alternatywnych źródeł?

Sektor energetyczny  to obecnie niezwykle ciekawa branża. Powstaje tu wiele nowych rozwiązań, nie wszystkie przechodzą fazę testów, ale takie są koszty pracy nad innowacjami. 

Czyli?

Badanie pokazujące czy na szeroką skalę można wykorzystać np. intensywne nasłonecznienie Sahary. Można się dziwić dlaczego nie czerpiemy z takiego źródła. Ale okazało się, że transport energii do Europy jest zbyt drogi, więc inwestycja by się nie opłacała nawet w długiej perspektywie. Dodatkowo wszechobecny na Saharze piasek niszczyłby powierzchnię baterii fotowoltaicznych. 

Innym przykładem są wieże słoneczne budowane w Hiszpanii. Są to elektrownie zbudowane z wykorzystaniem heliostatów (ruchomych luster odbijających promienie słoneczne), które kierują promienie słoneczne na absorber znajdujący się w górnej części wierzy słonecznej. Tam ciepło słoneczne ogrzewa czynnik roboczy, a ten jest kierowany na turbinę. Turbina zaś napędza generator, który z kolei wytwarza energię elektryczną. Co do zasady działania, urządzenia te przypominają konwencjonalne elektrownie węglowe ale energia cieplna nie pochodzi ze spalania węgla, lecz ze słońca. Albo metoda polegająca na odzyskiwaniu metanu z klatratu, czyli odzyskiwanie gazowego metanu uwiezionego w topniejącym lodzie w obrębie koła podbiegunowego. Oczywiście jest to paliwo naturalne i nieodnawialne, ale metan uwolniony do atmosfery w sposób niekontrolowany stanowi gaz cieplarniany, bardziej niebezpieczny niż dwutlenek węgla. 

Czy poszukiwania innowacyjnych rozwiązań są związane z  uzyskiwaniem energii z alternatywnych jej źródeł, które oszczędzą nasze zasoby naturalne czyli głównie węgiel, ropę i gaz ziemny?

Kraje wysokorozwinięte popierają  zasady zrównoważonego rozwoju, według których zasoby naturalne mogą być wykorzystywane jedynie do wytwarzania dóbr trwałych takich jak np. drogi. Energia elektryczna jest dobrem nietrwałym dlatego do jej produkcji powinniśmy wykorzystywać inne źródła, oszczędzając zasoby. Skoro zasoby naturalne wyczerpują się, mamy je wykorzystywać jedynie do tego, co wystarczy nam na długo a nie na bieżącą konsumpcję. 

Obecnie w Polsce 90% energii powstaje z węgla kamiennego i brunatnego.  Czy możemy te proporcje łatwo zmienić, na rzecz energii pochodzącej z OZE?

Chcielibyśmy aby za 15-20 lat z węgla wytwarzano w Polsce jedynie 50% elektryczności. Duże znaczenie w procesie przemiany będzie miała europejska polityka klimatyczna -  w dłuższej perspektywie czasowej ceny uprawnień CO2  za zanieczyszczanie środowiska wzrosną na tyle, że będziemy musieli  znacząco zwiększyć udział technologii bez-emisyjnych.

A jak wygląda udział energii pochodzącej z OZE w innych krajach?

W Niemczech ponad 27% to energia z odnawialnych źródeł. Co ciekawe, znaczna część tej energii jest dostarczana przez obywateli, w tym rolników, małe gospodarstwa domowe, a nie firmy energetyczne! To przykład "energetycznej demokracji". Zastępowanie energii systemami rozproszonymi jest bardzo korzystne, gwarantuje większe bezpieczeństwo energetyczne. We Francji 80% energii pochodzi z elektrowni jądrowych, to również przykład ochrony zasobów naturalnych. Metoda mocno krytykowana z powodu na zagrożenia, jakie powstają w przypadkach poważnych awarii takich elektrowni. Jednak nadal, przy bezawaryjnym działaniu elektrowni jądrowych, jest to energia czysta dla środowiska. Trzeba jednak zaznaczyć, że dostępność paliwa atomowego spada a Polska nie posiada własnych źródeł materiałów rozszczepialnych zdatnych do wykorzystania w tym przemyśle. 

Czy stawianie na energię słoneczną i wiatrową w naszym kraju jest sensowne?

Popatrzmy co dzieje się u naszych zachodnich sąsiadów. W dużej części znajdują się w podobnej strefie klimatycznej do naszej. Trzeba oczywiście pamiętać, że nie jest to stabilne źródło energii. Zabezpieczeniem w dostawach energii w Niemczech są elektrownie gazowe. Mogą one działać na minimalnym poziome np. 10% wydajności, gdy energia jest dostarczana ze źródeł OZE, natomiast przy braku dostaw, z powodu pogody, elektrownie gazowe mogą w krótkim czasie zwiększyć  swoją moc. Jest to przykład bezpiecznego systemu wykorzystującego źródła odnawialne w możliwym zakresie. Jednak by energia odnawialna stanowiła znaczący udział w skali kraju trzeba zapewnić spójną strategię rozwoju sektora energetycznego ukierunkowaną na OZE.

Czyli w Polsce możemy wykorzystywać energię słoneczną? Warto myśleć o takich rozwiązaniach w przypadku gospodarstw domowych?

Tak, trzeba tylko pamiętać instalując baterie fotowoltaiczne na dachu domu, że najkorzystniejszej jest tak dobrać instalację, by w jak największej mierze wykorzystać produkowaną przez nią energię elektryczną na własne potrzeby. A więc pracę lodówki, innych sprzętów w trybie czuwania, a nadwyżka może być odbierana przez dostawcę energii elektrycznej.  Proszę pamiętać, że w warunkach domowych  energia nie może być magazynowana, przechowywana na wieczór, gdy wszyscy domownicy wracają i dom ożywa, ponieważ jest to nieopłacalne. Więc jest to źródło, które obniża nam rachunki, a koszt instalacji zwróci się po ok. 7-10 latach. Takie działania mają sens przy dużej skali zwiększają bezpieczeństwo energetyczne. 

Kolejny przykład energii powstających ze źródeł odnawialnych to energia wiatrowa.

Tak, i w Polsce powstaje coraz więcej farm wiatrowych.  Mamy w naszym kraju wiele miejsc doskonale nadających się do tego celu. Znowu, jest to źródło bardzo zależne od pogody. Najbardziej popularne są wiatraki o osi poziomej. Ale na terenach miejskich, na wysokich wieżowcach oraz przy autostradach (np. w Stanach Zjednoczonych) instalowane są turbiny z pionową osią obrotu.  Proszę zauważyć, że myśląc o odnawialnych źródłach energii, zaczynamy zauważać wiele potencjalnych źródeł, które mogą wykorzystywać siły natury.

Jakie inne źródła zielonej energii mogą być dostępne w Polsce?

Na pewno elektrownie wodne. Jest to stabilne źródło, bowiem z tygodniowym wyprzedzeniem można oszacować poziom wód. W Polsce mamy 3.000 miejsc spiętrzenia wody ale tylko w 700 pracują turbiny produkujące energię elektryczną.  Szkoda, że ten potencjał nie jest wykorzystywany w większym stopniu.

Czy wykorzystywanie odpadów naturalnych, jako źródła energii, ma szanse na rozwój na szeroką skalę? Ostatnio mogliśmy przeczytać o planach produkcji autobusów napędzanych ściekami przez polską firmę Solaris

Mamy już wiele dobrych praktyk z wykorzystaniem odpadów naturalnych czy wręcz ścieków. Takie rozwiązanie sprawdza się w przypadkach dużych szpitali oraz dużych hoteli.  Do odpadów dodawana jest masa zielona. Tak, to jest kolejna z możliwości na wykorzystywanie tego co jest dostępne w nadmiarze, a wraz ze wzrostem populacji na Ziemi będzie jeszcze więcej.  Trend związany z ekologią polega na rozwijaniu metod recyklingu, przetwarzania tego, co zaśmieca naszą planetę. Jedno jest pewne, musimy znaleźć metody, by nasza cywilizacja mogła funkcjonować czerpiąc  z tego, co jest dostępne w nadmiarze, a tym samym oszczędzając nasze zasoby naturalne.  To dobry kierunek. Jest szansa, że niedługo zostaną rozwinięte zupełnie nowe metody na uzyskiwanie energii, które totalnie zmienią nasz rynek . Tak może się zdarzyć ale tym bardziej potrzebne są poszukiwanie różnych rozwiązań, testowanie, sprawdzanie efektywności

Odnawialne źródła energii to w dalsze perspektywie możliwość obniżania cen za energię elektryczną?

I warto o tym myśleć i dbać o rozwijanie takich źródeł nawet w zakresie małych gospodarstw domowych.  Pamiętajmy, że w Polsce ceny za energię są nadal regulowane. Jeśli Urząd Regulacji Energetyki zdecyduje się z czasem na uwolnienie cen energii elektryczne to można się spodziewać wzrostu jej  ceny. Mając zabezpieczenie w postaci własnej instalacji OZE ta zmiana będzie mniej bolesna.

Dziękuję za rozmowę.

Dr inż. Paweł Kurtasz jest ekspertem projektu „3xŚrodowisko” ds. energii elektrycznej. Elektrotechnik, przedsiębiorca, prezes spółki BlueSoft Smart Technology Cluster, która zajmuje się rozwojem i wdrażaniem inteligentnych technologii z wykorzystaniem narzędzi z obszaru IT i automatyki. W swojej pracy kładzie duży nacisk na kwestię efektywności energetycznej, oszczędzania zasobów i zrównoważonego rozwoju.

Rozmawiała Marta Krzyżanowska, koordynator ds. promocji projektu
Projekt „3xŚrodowisko”  wspiera działania pro-ekologiczne w firmach z sektora MSP. Pokazuje, że ochrona środowiska zaczyna się od obniżania rachunków, czyli od oszczędzania wody, energii elektrycznej i innych zasobów. Firmy mogą wypracować metody takich działań podczas bezpłatnych warsztatów oraz korzystając 
z bazy dobrych praktyk. Projekt jest dofinansowany z udziałem instrumentu finansowego Unii Europejskiej LIFE+ i ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
strona: www.3xsrodowisko.pl.

Facebook:  www.facebook.com/Ekologiawfirmie


Facebook